Richard Wilkinson: Bất bình đẳng về kinh tế làm hại xã hội như thế nào?

Hẳn bạn đã biết Mỹ và Nhật đều là các cường quốc kinh tế hàng đầu thế giới. Nhưng bạn có biết trong số các nước phát triển, Mỹ là nước có tỷ lệ tội phạm giết người cao nhất, tỷ lệ trẻ vị thành niên mang thai cao nhất, và tuổi thọ trung bình gần như thấp nhất? 

Trong khi đó, nước Nhật chỉ phải đối mặt với những vấn đề đó ở mức thấp hơn rất nhiều! Lý giải cho sự khác biệt này chính là sự  bất bình đẳng thu nhập ở mỗi nước. Hãy cùng lắng nghe Richard Wilkinson giải thích những hệ lụy nghiêm trọng mà bất bình đẳng về kinh tế có thể gây ra cho xã hội và cùng suy nghĩ về câu chuyện bất bình đẳng kinh tế trong bối cảnh của Việt Nam. 

Richard G. Wilkinson (Richard Gerald Wilkinson; sinh năm 1943) là một nhà nghiên cứu người Anh. Ông chuyên nghiên cứu về sự bất bình đẳng xã hội trong các vấn đề về sức khỏe và các yếu tố xã hội tác động lên sức khỏe. Ông là vị giáo sư được vinh danh tại nhiều trường đại học danh giá như University of Nottingham, University College London, University of York.

Wilkinson cũng là người đồng sáng lập ra tổ chức The Equality Trust, một tổ chức phi lợi nhuận hoạt động vì mục đích rút ngắn sự bất bình đẳng trong thu nhập thông qua các hoạt động giáo dục và các hoạt động cộng đồng, cũng như các hoạt động ủng hộ các chính sách góp phần giải quyết vấn đề này. 

Richard Wilkinson rất nổi tiếng với cuốn sách The Spirit Level xuất bản năm 2009 mà ông và Kate Pickett là đồng tác giả.

 

Đây là tác phẩm đúc kết lại những nghiên cứu về các tác động xã hội của sự bất bình đẳng thu nhập và các yếu tố xã hội khác lên sức khỏe con người. Trong cuốn sách, các tác giả đã đưa ra những số liệu thực tế chứng minh rằng giữa các nước phát triển, xã hội nào bình đẳng hơn – khoảng cách thu nhập giữa người giàu và người nghèo ngắn hơn – thì xã hội đó càng hạnh phúc và mạnh khỏe hơn. 

Đã từ lâu nghèo đói được coi là chỉ tiêu cho các vấn đề xã hội, nhưng Wikinson và Pickett đã chỉ ra rằng phúc lợi xã hội hoàn toàn không có liên hệ với chỉ số về thu nhập bình quân trên đầu người. Hơn nữa, họ cũng đã phát hiện ra rằng các biểu hiện về sự bất bình đẳng tồn tại trong tất cả các tầng lớp xã hội.  Hệ quả là sức khỏe tinh thần, mức độ bạo lực và nghiện ngập, thậm chí cả tuổi thọ của con người cũng bị ảnh hưởng bởi các áp lực tâm lý xã hội do khoảng cách thu nhập và địa vị xã hội gây ra. 

Cuốn sách hiện được bán trên Amazon.com

Sự bất bình đẳng kinh tế và những hệ quả của nó không chỉ tồn tại trong các quốc gia phát triển mà gần như có mặt ở tất cả các nước, với mức độ chênh lệch khác nhau. Ở Việt Nam, các thước đo đều cho thấy mức độ bất bình đẳng cũng đang gia tăng. Theo đó, mức chênh lệch giữa nhóm 20% thu nhập cao nhất và nhóm 20%  thu nhập thấp nhất trong năm 1995 là khoảng 7 lần thì nó đã tăng lên đến 9,2 lần trong năm 2010. Hệ số Gini cũng cho thấy một xu hướng tương tự: năm 1995 hệ số này của Việt Nam là 0,357 nhưng nó đã tăng lên đến 0,43 trong năm 2010.

Trước vấn đề trên, chính phủ các nước đều đã có những biện pháp thiết thực nhằm rút ngắn khoảng cách giàu nghèo trong xã hội, trong đó việc phân phối lại thu nhập rất được chú trọng. Đã có rất nhiều ý kiến trái chiều xuất hiện xung quanh việc phân phối lại thu nhập này, có những ý kiến ủng hộ và cả những ý kiến phản đối. 

Hy vọng tình trạng này sẽ hạn chế trong tương lai gần.

Bản thân tôi thì tôi hoàn toàn ủng hộ mục tiêu hướng tới một mô hình xã hội mà khoảng cách giàu nghèo được rút ngắn đến mức tối thiểu có thể. Ở đó, ước mơ của 20% dân số nghèo nhất xã hội về những cơ hội để có một cuộc sống tốt đẹp hơn sẽ không còn là một điều quá xa xỉ. 

Còn bạn, bạn nghĩ sao?

Nguồn: TED.com

Người viết: Windbow