Philip Zimbardo: Sự bất lực của các chàng trai

Nhà tâm lý học Philip Zimbardo đặt ra câu hỏi “Tại sao các chàng trai lại bất lực?”. Ông chia sẻ những thống kê về tỉ lệ tốt nghiệp thấp, những lo ngại về giao tiếp và các mối quan hệ của các chàng trai, và đưa ra một vài lý do - - cũng như thách thức cộng đồng TED tìm ra giải pháp.

Ông là ai mà lại có tư cách nói về vấn đề này? Hãy cùng tìm hiểu đôi chút về con người thú vị này nhé...

Philip Zimbardo là cựu chủ tịch Hiệp hội tâm lý Mỹ (American Psychological Association) và là giáo sư danh dự tại đại học Stanford. Ông giã từ sự nghiệp giảng dạy vào năm 2008 sau hơn 50 năm truyền đạt kiến thức của mình tại các khóa học nền tảng nổi tiếng về tâm lý.

Ông nghiên cứu về những hành động trái đạo đức và chủ nghĩa anh hùng. Zimbardo biết rõ thế nào là quỷ dữ. Là một chuyên gia chứng kiến toàn bộ những cuộc hành xử  tại nhà tù Abu Ghraib, Iraq, ông viết cuốn Hiệu ứng Lucifer: Cách thức một người tốt biến thành quỷ dữ (The Lucifer Effect: Understanding How Good People Turn Evil). Trong cuốn sách này, ông đã tóm tắt tất cả 30 năm nghiên cứu về những nhân tố tạo nên một “cơn bão hoàn hảo” khiến một người tốt trở nên độc ác. Sự chuyển đổi này được đặt tên là “Hiệu ứng Lucifer”, theo tên một thiên thần yêu thích của Chúa, nhưng cuối cùng lại trở thành quỷ Satan.

Cũng lấy cảm hứng từ cuộc bạo hành tại nhà ngục Abu Ghraib, ông tiến hành thí nghiệm gây nhiều tranh cãi Nhà tù Standford (Stanford Prison Experiment) vào năm 1971. Đó là một thí nghiệm được tiến hành tại tầng hầm đại học Standford. Tại đây, 14 người tình nguyện đóng vai cai ngục, và 14 người còn lại đóng vai tù nhân, một cách ngẫu nhiên. Thí nghiệm dự định diễn ra trong 14 ngày, nhưng nó đã kết thúc sớm hơn dự định vào ngày thứ 6, vì những diễn biến rất khó kiểm soát. Những người tham gia dần bị biến chất mà quên đi mục đích ban đầu của thí nghiệm. Philip Zimbardo thậm chí đã thừa nhận rằng ông ngày càng lấn sâu vào vai trò “sĩ quan cai ngục” và hoàn toàn nhập vai thành một nhà quân sự độc tài. 

Mặc dù nhận nhiều lời chỉ trích về tính nhân đạo, thí nghiệm này có thể phần nào giải thích cho trường hợp về hành vi bạo hành của các cai ngục tại nhà tù Abu Ghraib. Một điều quan trọng không kém, nó giúp trả lời cho câu hỏi “Tại sao một người tốt lại trở thành quỷ dữ?”. Trong nghiên cứu mới nhất của ông, Zimbardo lại tập trung vào tâm lý của chủ nghĩa anh hùng. Ông đặt ra câu hỏi, “Điều gì thúc đẩy một số người trở nên độc ác, trong khi những người khác lại hành động anh hùng vì những người cần sự giúp đỡ”

Gần đây, Zimbardo xuất bản cuốn The Time Paradox (Nghịch lý thời gian), cuốn sách này không chỉ là một nghịch lý đơn lẻ mà là một loạt những nghịch lý định hình cuộc sống và vận mệnh của chúng ta. Có thể đưa ra một dẫn chứng cơ bản nhất: Nghịch lý số 1- Thời gian là một trong những thứ quyền lực nhất tác động đến suy nghĩ, cảm xúc và hành động của con người, nhưng chúng ta hoàn toàn không có nhận thức về hệ quả của thời gian lên cuộc sống của chúng ta. “Bởi vì thời gian là giới hạn với tất cả chúng ta, cuốn sách này thực sự rất đáng giá cho thời gian của bạn”, theo Daniel Amen, M.D., tác giả cuốn Change your brain, change your life (Thay đổi suy nghĩ, thay đổi cuộc đời).

Bạn có thể tìm hiểu thêm

Về ông tại: Website của ông

Về thí nghiệm Nhà tù Stanford tại: Thí nghiệm Nhà tù Stanford

Về sách của ông tại: Nghịch lý thời gian, Hiệu ứng Lucifer

Người viết: Thường Nhiên